Έμαθε τη γεύση του αλκοόλ από όταν ήταν ακόμη έμβρυο.
Ήταν μικρό κορίτσι όταν διδάχθηκε τι σημαίνει σεξουαλική κακοποίηση.
Και στα 11 έμαθε τι σημαίνει να σε προδίδουν.
Τη βίασε ο γείτονας, αλλά κανείς δεν την πίστεψε.
Κι εκείνη ήταν υποχρεωμένη να τον βλέπει κάθε μέρα στον δρόμο προς το σχολείο.
Έμαθε τι σημαίνει φόβος, εγκατάλειψη, ανημπόρια.
Κι όπως συμβαίνει συχνά σε ανθρώπους που έχουν μάθει να ζουν ως θύματα, στα 17 της βιάστηκε ξανά.
Μέχρι τα δεκαοκτώ της, είχε μάθει με αρκετή συνέπεια τρία πράγματα: ότι οι άνθρωποι μπορούν να σου κάνουν φρικτά πράγματα, ότι εκείνοι που υποτίθεται πως σε προστατεύουν μπορεί απλώς να κοιτάζουν και ότι οι θύτες δεν τιμωρούνται απαραιτήτως.
Δικαιώθηκε;
Όχι.
Την πρόδωσαν οι άνθρωποι που όφειλαν να την προστατεύσουν. Την πρόδωσαν οι θεσμοί που είδαν τα σημάδια και δεν έκαναν αρκετά.
Και τι ακριβώς περιμένουμε να βγει κάποτε από ένα παιδί που το μόνο που έμαθε από τους ανθρώπους ήταν πόνος, βία, φόβος και εγκατάλειψη;
Αγάπη; Ενσυναίσθηση; Εμπιστοσύνη; Σεβασμός για τη ζωή και τον άλλον;
Έτσι λίγο αργότερα το θύμα έγινε θύτης.
Στα δεκαοκτώ της η Christa Pike συμμετείχε στον βασανισμό και τη δολοφονία της 19χρονης Colleen Slemmer. Το έγκλημα ήταν φρικιαστικό. Τελεία.
Η Colleen δεν έφταιγε σε τίποτε για όσα είχε υποστεί η Pike.
Όμως ένα παιδί μαθαίνει ότι μπορούν να του προκαλούν πόνο χωρίς να συμβαίνει απολύτως τίποτε. Οι δικοί του θύτες δεν τιμωρούνται. Κράτος, δικαιοσύνη, νόμοι, ποινές — όλα όσα υποτίθεται ότι υπάρχουν για να το προστατεύουν — αποτελούν στη ζωή του μια ηχηρή απουσία.
Δεν είναι παράλογο να αναρωτηθούμε αν, όταν έγινε η ίδια θύτης, πίστευε κάπου μέσα της ότι ούτε εκείνη θα τιμωρηθεί.
Μόνο που αυτή τη φορά το σύστημα λειτούργησε.
Και λειτούργησε εντυπωσιακά.
Το κορίτσι που δεν είχε καταφέρει να προστατεύσει ήταν πλέον αρκετά μεγάλο ώστε να μπορεί να το καταδικάσει.
Τώρα βρήκαμε ποιος είναι ο κακός. Και ο κακός είναι πλέον ενήλικος.
Η Pike καταδικάστηκε σε θάνατο.
Και εδώ υπάρχει ένα ενδιαφέρον ιστορικό δεδομένο. Οι άλλοι άνθρωποι που είχαν καταδικαστεί σε θάνατο στο σύγχρονο Τενεσί για εγκλήματα που διέπραξαν στα 18 είδαν τις ποινές τους να μετατρέπονται σε ισόβια ή ακόμη ελαφρύτερες καταδίκες. Επιπλέον, εδώ και τρεις δεκαετίες, κανένας άλλος 18χρονος δεν έχει καταδικαστεί σε θάνατο στην πολιτεία μετά την Pike.
Για την Pike, όμως, τίποτε από αυτά δεν ίσχυσε. Για ακόμη μία φορά, η δικαιοσύνη και η ισονομία έμοιαζαν να μην την αφορούν. Η δική της νοητική και ψυχολογική κατάσταση, το ιστορικό της και, πολύ περισσότερο, η δυνατότητα θεραπείας και αναμόρφωσής της ως ενήλικης δεν στάθηκαν αρκετά για να αλλάξει η καταδίκη της.
Έτσι πέρασαν τριάντα χρόνια.
Τριάντα χρόνια είναι πολύς χρόνος να περιμένεις να σκοτώσεις κάποιον.
Η 18χρονη έγινε 50χρονη. Έλαβε ψυχιατρική θεραπεία. Σύμφωνα με τους δικηγόρους της, απέκτησε επίγνωση της πράξης της, εξέφρασε βαθιά μεταμέλεια και εξελίχθηκε σε άνθρωπο που βοηθούσε άλλες κρατούμενες.
Η θέση της υπεράσπισής της θα μπορούσε να συμπυκνωθεί σε μία πρόταση:
Η 18χρονη που καταδικάσατε δεν υπάρχει πια.
Και κάπου εδώ αρχίζει να με ενδιαφέρει λιγότερο η Christa Pike και περισσότερο εμείς. Οι καλοί, οι λογικοί, οι ηθικοί.
Τι ακριβώς θέλουμε από την ποινή; Ποιο είναι τελικά το νόημά της;
Αν θέλουμε να προστατεύσουμε την κοινωνία από έναν επικίνδυνο άνθρωπο, η Pike βρίσκεται ήδη στη φυλακή.
Αν θέλουμε αναμόρφωση, τότε θα έπρεπε τουλάχιστον να μας ενδιαφέρει αν αναμορφώθηκε.
Αν όμως δεν μας ενδιαφέρει ούτε το ένα ούτε το άλλο και θεωρούμε ότι πρέπει να πεθάνει επειδή πριν από τριάντα χρόνια βασάνισε και σκότωσε με πραγματικά ειδεχθή τρόπο ένα άλλο κορίτσι, τότε υπάρχει μια παλιά, πολύ απλούστερη λέξη γι' αυτό.
Λέγεται εκδίκηση.
Κρατήστε τη ζωντανή. Πρέπει να πεθάνει.
Στις 30 Σεπτεμβρίου το Τενεσί επιχείρησε τελικά να εκτελέσει την Pike με θανατηφόρα ένεση.
Της χορηγήθηκε πεντοβαρβιτάλη. Δεν πέθανε. Χορηγήθηκε και δεύτερη δόση. Πάλι δεν πέθανε.
Η εκτέλεση σταμάτησε και η Pike μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο σε κρίσιμη κατάσταση.
Και κάπως έτσι φτάσαμε σε μία από εκείνες τις στιγμές όπου η πραγματικότητα και η ειρωνεία γίνονται ένα.
Το κράτος προσπάθησε να τη σκοτώσει. Απέτυχε. Και τώρα οι γιατροί προσπαθούν να τη σώσουν, ώστε πιθανότατα το κράτος να μπορέσει κάποια στιγμή να προσπαθήσει ξανά να τη σκοτώσει.
Δεν γνωρίζουμε, βέβαια, αν θα υπάρξει τελικά νέα απόπειρα εκτέλεσης. Οι εκτελέσεις στο Τενεσί έχουν προς το παρόν ανασταλεί και διερευνάται τι συνέβη.
Ξέρουμε όμως κάτι άλλο.
Υπάρχουν άνθρωποι που χάρηκαν επειδή υπέφερε.
Καλά να πάθει. Γιατί εκείνη τι έκανε στο θύμα της;
Η Colleen βασανίστηκε. Ας βασανιστεί κι αυτή.
Και κάπου εδώ καλό θα ήταν να σταματήσουμε να χρησιμοποιούμε τη λέξη δικαιοσύνη.
Γιατί αν θεωρούμε θεμιτό να προκαλέσουμε πόνο σε κάποιον επειδή προκάλεσε πόνο, γιατί να σταματήσουμε στη θανατηφόρα ένεση;
Ας τη μαστιγώσουμε.
Ας τη λιθοβολήσουμε.
Ας τη σταυρώσουμε.
Και γιατί όχι δημοσίως; Με εξέδρα, θεατές και ποπ κορν.
Αν ο στόχος είναι ο ένοχος να υποφέρει όσο υπέφερε το θύμα του, η αποστειρωμένη αίθουσα, η σύριγγα και το ιατρικό πρωτόκολλο είναι απλώς ένα εξαιρετικά περίπλοκο σκηνικό για να μη βλέπουμε καθαρά αυτό που κάνουμε.
Η βαρβαρότητα δεν γίνεται πολιτισμός επειδή φοράει λευκά γάντια.
Το «τέρας»
Μας βολεύει πολύ αυτή η λέξη.
Τέρας.
Το τέρας δεν έχει παιδική ηλικία, δεν υπήρξε ποτέ θύμα, δεν χρειάστηκε ποτέ βοήθεια. Απλώς εμφανίστηκε κακό — κι έτσι μπορούμε να το μισήσουμε ανενόχλητοι.
Μόνο που η Christa Pike υπήρχε και πριν γίνει δολοφόνος.
Αυτό δεν αφαιρεί ούτε ένα γραμμάριο από την ευθύνη της για τη δολοφονία της Colleen Slemmer. Αλλά ούτε το έγκλημά της διαγράφει αναδρομικά όσα της συνέβησαν.
Γιατί ο πολιτισμός δεν κρίνεται από το πώς φερόμαστε στον αθώο, στον καλό, στον άνθρωπο που συμπαθούμε. Αυτό είναι εύκολο.
Κρίνεται από το πώς φερόμαστε στον αδύναμο, στο ζώο, στον φυλακισμένο, στον εχθρό μας — και περισσότερο απ' όλους σε εκείνον που έχει κάνει κάτι τόσο αποτρόπαιο ώστε θα θέλαμε να πάψει να θεωρείται άνθρωπος.
Γιατί αν για να τιμωρήσουμε το τέρας πρέπει να γίνουμε τέρατα κι εμείς, ποιος ακριβώς νίκησε;
Αναρτήσεις
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου