Ο Γιώργος Μαζωνάκης πέθανε και ξαφνικά σηκώσαμε το χαλί και φρίξαμε με όσα έκρυβε από κάτω.
Τις κηραλοιφές για την φαλάκρα τις ξέραμε προ πολλού. Αυτό που δεν είχαμε συνειδητοποιήσει ήταν πόσο δαιδαλώδες ήταν το δίκτυο του τσαρλατανισμού. Ανακαλύψαμε μια ολόκληρη παράλληλη αγορά «υγείας»: πλασμαφαιρέσεις για αποτοξίνωση και μακροζωία, αναγεννητικές θεραπείες, υπνοθεραπείες, βιοσυντονισμούς, αποπαρασιτώσεις, «κβαντική ιατρική», νανοτεχνολογία και κάθε λογής θαυματουργές λύσεις για ανθρώπους που φοβούνται τον καρκίνο, τα γηρατειά, την αρρώστια, την τριχόπτωση και κυρίως τον θάνατο.
Το εκπληκτικό δεν είναι ότι υπάρχουν άνθρωποι πρόθυμοι να τα πουλήσουν.
Απατεώνες υπήρχαν πάντοτε εξάλλου.
Το εκπληκτικό είναι πόσο εύκολα τους αφήσαμε να αποκτήσουν ιατρεία, ιστοσελίδες, τίτλους, συνέδρια, «μελέτες», πελατολόγιο και το απαραίτητο επιστημονικοφανές λεξιλόγιο που μετατρέπει το «πίστεψέ με» σε «έρευνες έχουν δείξει».
Και κάπου εδώ εμφανίζεται το φρούτο που λέγεται ο Γιώργος Πασχαλίδης.
Από το Δημοτικό στη «Νέα Γνώση»
Σε ένα βιογραφικό του που δημοσιεύθηκε το 2011 δεν προσπαθούσε καν να κρύψει την αφετηρία. Έγραφε ότι είχε φοιτήσει μόνο στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, είχε εργαστεί ως μαραγκός, ηλεκτροσυγκολλητής, χειριστής χωματουργικών μηχανημάτων και γεωργός και ότι το 2002 συνέβη το θαύμα.
Κυριολεκτικά.
Σύμφωνα με το ίδιο κείμενο, απέκτησε «με υπερβατικό τρόπο» ιδιότητες διόρασης και «ενεργειακής αποκατάστασης ασθενειών».
Και εδώ χρειάζεται μια διευκρίνιση. Το πρόβλημα δεν είναι ότι ένας άνθρωπος τελείωσε μόνο το Δημοτικό. Η επιστημονική αλήθεια δεν καθορίζεται μόνο από τα απολυτήρια και τους τίτλους σπουδών.
Αρχίζει όταν η διόραση βαφτίζεται επιστήμη.
Στο παλιό του βιογραφικό ο Πασχαλίδης ισχυριζόταν ότι θεράπευε ασθενείς ακόμη και εξ αποστάσεως, ότι είχε βοηθήσει εκατομμύρια ανθρώπους και ότι, χρησιμοποιώντας τη διόρασή του, ανακάλυψε πως ολόκληρο το ανθρώπινο είδος αποτελείται από τρεις και μόνο τύπους.
Κάπου στην πορεία όμως η διόραση φόρεσε λευκή ποδιά.
Και μαζί με τη λευκή ποδιά ήρθαν και οι τίτλοι.
Το 2016 ο άνθρωπος που στο βιογραφικό του 2011 παρουσιαζόταν ως απόφοιτος Δημοτικού με υπερβατικές ικανότητες εμφανίζεται πλέον ως Δρ. Γιώργος Πασχαλίδης, Διδάκτωρ Ψυχολογίας. Τελείωσε δηλαδή μέσα σε τέσσερα χρόνια γυμνάσιο, λύκειο, πανεπιστήμιο, απέκτησε μεταπτυχιακό και διδακτορικό!!! Το οποίο του απονεμήθηκε από το...Education Academy Noosfera της Μόσχας. Μόνο που η ίδια η σημερινή ιστοσελίδα του Πασχαλίδη περιγράφει πλέον τη Noosfera ως μη κυβερνητική οργάνωση και όχι ως ακαδημία. Δεν πρόκειται δηλαδή για κάποιο αναγνωρισμένο ρωσικό πανεπιστήμιο που χορηγεί ακαδημαϊκούς τίτλους και PhD με την έννοια που αντιλαμβάνεται ο μέσος άνθρωπος όταν ακούει «διδάκτωρ Ψυχολογίας».
Και η ιστορία γίνεται ακόμη πιο σουρεαλιστική: η Noosfera , που στην Ελλάδα παρουσιάζεται ως.... Wellness & Retreat Center, δεν τον έκανε μόνο διδάκτορα. Τον ανακήρυξε και αντιπρύτανη, ενώ αργότερα ο ίδιος εμφανίζεται ως καθηγητής Ψυχολογίας και εκπρόσωπός της στην Ελλάδα και την Ευρώπη.
Κι εδώ ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα. Γιατί στον μέσο άνθρωπο το «Δρ. Ψυχολογίας» δεν ακούγεται σαν τίτλος που απένειμε μια ΜΚΟ. Ακούγεται σαν πανεπιστήμιο, διδακτορική διατριβή, εξεταστική επιτροπή, ακαδημαϊκή έρευνα και αναγνωρισμένο πτυχίο.
Και αυτή η διαφορά δεν είναι λεπτομέρεια.
Είναι ολόκληρη η παράσταση.
Και εγένετο Tri-Anthropo-Type
Στη σημερινή του μορφή, το μοντέλο Tri-Anthropo-Type δεν παρουσιάζεται ως μεταφυσική αποκάλυψη αλλά με τη γλώσσα της νευροβιολογίας.
Υπάρχουν τρεις τύποι ανθρώπων: Α, Β και Γ. Υπάρχουν εγκεφαλικές περιοχές. Υπάρχουν εντερότυποι. Βιταμίνες. Μέταλλα. Προσωπικότητες. Ασθένειες.
Ο τύπος Α συνδέεται, μεταξύ άλλων, με Αλτσχάιμερ και σχιζοφρένεια. Ο Β με κατάθλιψη. Ο Γ με άνοια και διπολική διαταραχή. Και η επίσημη παρουσίαση του μοντέλου φτάνει να υποστηρίζει ότι η χορήγηση συγκεκριμένων μετάλλων και βιταμινών ανάλογα με τον ανθρώπινο τύπο μπορεί να οδηγήσει στη βελτίωση της συμπεριφοράς και της υγείας και στη «θεραπεία» του ασθενούς.
Μόνο που ανάμεσα στο «το είδα με τη διόρασή μου» και στο «ανακάλυψα έναν βιολογικό μηχανισμό» υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια.
Λέγεται επιστημονική απόδειξη.
Δεν αρκεί να ντύσεις έναν ισχυρισμό με λέξεις όπως «ιππόκαμπος», «αμυγδαλή», «γονίδιο», «σεροτονίνη» και «βιοδείκτης» για να γίνει επιστήμη. Όπως δεν γίνεται ένα μαγαζί πανεπιστήμιο επειδή κρεμάσαμε απέξω μια πινακίδα που γράφει Academy.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το πραγματικό ταλέντο του σύγχρονου τσαρλατάνου.
Δεν σου ζητά πια απλώς να πιστέψεις.
Σου δίνει την αισθητική της απόδειξης. Ένα paper. Ένα συνέδριο. Ένα τίτλο. Ένα μετάλλιο. Μερικές αγγλικές λέξεις. Ένα διάγραμμα του εγκεφάλου. Για τον μέσο άνθρωπο όλα αυτά μοιάζουν με επιστήμη.
Μόνο που στην επιστήμη το ερώτημα δεν είναι αν δημοσίευσες κάτι κάπου. Είναι αν τα δεδομένα σου είναι επαρκή, αν η μεθοδολογία σου στέκει, αν άλλοι ερευνητές μπορούν να επαναλάβουν το αποτέλεσμα, αν υπάρχουν ανεξάρτητες επιβεβαιώσεις και αν οι ισχυρισμοί σου αντέχουν στον έλεγχο ανθρώπων που δεν έχουν κανένα συμφέρον να αποδειχθούν σωστοί.
Η επιστήμη δεν συγκινείται από χαρίσματα.
«Μα καλά, ποιος τα πιστεύει αυτά;»
Πολλοί.
Και εδώ είναι εύκολο να πούμε ότι οι άνθρωποι είναι ηλίθιοι. Μερικές φορές κάνουν πράγματι εντυπωσιακά ηλίθιες επιλογές. Μπορούν να πληρώσουν δύο χιλιάδες ευρώ για μια διαδικασία που, απογυμνωμένη από το wellness λεξιλόγιο και το πολυτελές περιτύλιγμα, μπορεί να αποδειχθεί πολύ λιγότερο εξωτική απ' όσο νόμιζαν. Η πανάκριβη εντεροθεραπεία φερ' ειπείν δεν είναι τίποτα άλλο παρά ένα απλό κλύσμα των 10 ευρώ.
Ο άνθρωπος όμως που φοβάται ότι θα πεθάνει δεν είναι καταναλωτής που διαλέγει ανάμεσα σε δύο μάρκες απορρυπαντικού. Ο ασθενής βρίσκεται εξ ορισμού σε θέση ευαλωτότητας.
Θέλει να ακούσει ότι υπάρχει ελπίδα.
Ότι υπάρχει κάτι που οι άλλοι γιατροί δεν γνωρίζουν.
Ότι κάποιος ανακάλυψε το μυστικό.
Ότι ο καρκίνος, η κατάθλιψη, το Αλτσχάιμερ, η γήρανση ή ο πόνος μπορούν τελικά να λυθούν αν βρούμε τον σωστό τύπο ανθρώπου, το σωστό μέταλλο, τη σωστή συχνότητα, το σωστό μηχάνημα ή τον σωστό πεφωτισμένο άνθρωπο.
Και η απελπισία δημιουργεί ευκαιρίες. Προς πώληση.
Η ατομική ευθύνη είναι πολύ βολική.
Όταν συμβεί η καταστροφή, μπορούμε φυσικά να ρωτήσουμε γιατί ο ασθενής πήγε.
Γιατί το πίστεψε;
Γιατί πλήρωσε;
Γιατί δεν ρώτησε έναν κανονικό γιατρό;
Έτσι όμως μεταφέρουμε όλο το βάρος στον μοναδικό άνθρωπο της ιστορίας που μπορεί να ήταν φοβισμένος, άρρωστος ή απελπισμένος.
Η ατομική ευθύνη υπάρχει. Αλλά δεν καταργεί την ευθύνη εκείνου που πουλά, εκείνου που διαφημίζει και κυρίως εκείνου που επιτρέπει να δημιουργείται μια αγορά στην οποία ο πολίτης δυσκολεύεται να ξεχωρίσει την ιατρική από το τσίρκο τεράτων.
Γιατί δεν έχουμε όλοι PhD στη νευροβιολογία.
Γι' αυτό υποτίθεται ότι έχουμε θεσμούς.
Και κάπου εδώ η συζήτηση για την «ατομική ευθύνη» αρχίζει να γίνεται εξοργιστικά βολική. Γιατί ποια ακριβώς είναι η δουλειά του ελεγκτικού μηχανισμού; Να εμφανίζεται μετά τον νεκρό;
Μετά τον θάνατο του Μαζωνάκη, ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών ανακοίνωσε ότι θα έλεγχε το ιατρείο. Από τον έλεγχο προέκυψε, σύμφωνα με τις δημόσιες δηλώσεις του προέδρου του ΙΣΑ, ότι επρόκειτο για συστεγαζόμενο πρωτοβάθμιο παθολογικό ιατρείο και ότι η επιτροπή εισηγήθηκε διοικητικά μέτρα. Ο ίδιος ο Γιώργος Πατούλης δήλωσε ότι μηχάνημα πλασμαφαίρεσης δεν υπήρχε στον φάκελο του ιατρείου.
Ωραία.
Πώς βρέθηκε εκεί;
Και, κυρίως, πόσα ακόμη μηχανήματα βρίσκονται πίσω από πόρτες που κανείς δεν ανοίγει μέχρι να συμβεί κάτι;
Γιατί έλεγχος που ενεργοποιείται όταν έχει ήδη υπάρξει τραγωδία δεν είναι πρόληψη. Είναι αυτοψία.
«Εμείς δεν είμαστε ντετέκτιβ», απάντησε ο πρόεδρος του ΙΣΑ.
Σωστά. Είναι ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών. Δηλαδή ο θεσμός που αδειοδοτεί και ελέγχει τα ιατρεία. Κανείς δεν του ζήτησε να βρει ποιος σκότωσε τον μπάτλερ. Να βρει δύο μηχανήματα πλασμαφαίρεσης μέσα σε ένα παθολογικό ιατρείο τού ζητήθηκε.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο το αν ένα ιατρείο έχει τη σωστή άδεια κρεμασμένη στον τοίχο. Αφορά ποιος ελέγχει τι πραγματικά προσφέρεται μέσα σε αυτό, τις διαφημίσεις «θεραπειών» και τους ισχυρισμούς περί ίασης. Και ποιος ελέγχει ανθρώπους που δεν είναι καν γιατροί αλλά χρησιμοποιούν γλώσσα, τίτλους και τελετουργικά που στον ασθενή δημιουργούν την εντύπωση ιατρικής αυθεντίας.
Δεν μπορεί το κράτος να απαιτεί από τον καρκινοπαθή, τον ηλικιωμένο, τον χρονίως πάσχοντα ή τον απελπισμένο συγγενή να κάνει μόνος του έρευνα σε επιστημονικά περιοδικά, μητρώα πανεπιστημίων, άδειες λειτουργίας και διεθνείς βάσεις δεδομένων.
Αυτό ακριβώς είναι το νόημα του ελέγχου: να εξασφαλίσει ότι όταν κάτι πωλείται στον πολίτη με το κύρος της ιατρικής και της επιστήμης, κάποιος έχει ελέγξει αν δικαιούται να φορά αυτό το κύρος.
Διαφορετικά, το κράτος δεν προστατεύει τον ασθενή. Απλώς περιμένει να δει ποιος θα είναι ο επόμενος που θα την πατήσει και μετά του εξηγεί ότι έπρεπε να είναι πιο προσεκτικός.
Μέχρι πού φτάνει η ελευθερία της έκφρασης;
Ο Πασχαλίδης έχει κάθε δικαίωμα να πιστεύει ότι υπάρχουν τρεις τύποι ανθρώπων.
Έχει δικαίωμα να πιστεύει ότι απέκτησε διόραση.
Έχει δικαίωμα να πιστεύει ότι τον επισκέφθηκε η συμπαντική γνώση ένα ανοιξιάτικο πρωινό του 2002.
Μπορεί να πιστεύει και ότι υπάρχουν δεκαεπτά τύποι ανθρώπων και ότι ο Ιπποκράτης επικοινωνεί μαζί του μέσω της τοστιέρας.
Η ελευθερία της έκφρασης σου εξασφαλίζει το δικαίωμα να λες αρλούμπες.
Το πραγματικό ερώτημα αρχίζει όταν η αρλούμπα παύει να είναι απλώς άποψη και μετατρέπεται σε ιατρικό προϊόν. Όταν συνδέεται με ασθένειες. Όταν αποκτά επιστημονικό περιτύλιγμα. Όταν απευθύνεται σε ανθρώπους που αναζητούν θεραπεία. Και όταν γύρω της μπορεί να αναπτυχθεί οικονομική δραστηριότητα.
Εκεί δεν συζητάμε πλέον μόνο για την ελευθερία κάποιου να μιλά.
Συζητάμε και για το δικαίωμα του άλλου να μην εξαπατάται.
Εγώ τον Γιώργο Πασχαλίδη τον θεωρώ τσαρλατάνο. Και θεωρώ ότι αυτό που έχει οικοδομήσει γύρω από τη θεωρία του υπηρετεί πρωτίστως το προσωπικό του οικονομικό όφελος. Αυτή είναι η δική μου κρίση και αναλαμβάνω την ευθύνη της.
Αλλά το ενδιαφέρον ερώτημα δεν είναι αν συμφωνεί κανείς μαζί μου στον χαρακτηρισμό.
Είναι άλλο:
Γιατί χρειάστηκε να πεθάνει ένας άνθρωπος για να αρχίσουμε επιτέλους να ρωτάμε ποιος ελέγχει αυτούς που εμπορεύονται την ελπίδα;
Γιατί ο τσαρλατάνος δεν είναι το πραγματικό μυστήριο.
Τσαρλατάνοι θα υπάρχουν όσο υπάρχουν άνθρωποι.
Το μυστήριο είναι μια κοινωνία που τους προσφέρει μικρόφωνο, αγορά, επιστημονικοφανές λεξιλόγιο και —μέχρι να συμβεί κάτι τραγικό— σχεδόν απεριόριστο χώρο δράσης.
Και μετά ρωτά τον ασθενή γιατί τους πίστεψε.
Αναρτήσεις
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου